محمد بن جرير الطبري ( مترجم : پاينده )
36
تاريخ الطبرى ( فارسي )
به شش روز آفريد كه هر روز شش هزار سال شماست . و هم او در تفسير گفتار خداى عز و جل كه فرمود : روزى به مقدار شش هزار سال از شمار شما ، گويد مقصود روزهايى است كه آسمانها و زمين و مخلوق ديگر آفريده شد . و هم از ضحاك دربارهء اين گفتار خداى ، به همين مضمون روايت كردهاند و هم از كعب الاحبار روايت كردهاند كه خداى عز و جل آسمانها و زمين را به روز يكشنبه و دوشنبه و سه شنبه و چهارشنبه و پنجشنبه خلق كرد و به روز جمعه از خلقت فراغت يافت و هر روز هزار سال بود از مجاهد نيز روايت كردهاند كه هر يك از شش روز خلقت هزار سال از شمار شما بود . و اين سخن كه چگونه مدت شش روز خلقت ششهزار سال تواند بود و فرمان خداى چنانست كه گويد باش و بباشد ، بر گفتار ديگر نيز وارد است كه خلقت بشش روز از ايام دنيا باشد ، زيرا فرمان خداى چنانست كه گويد باش و بباشد و به شش روز دنيا حاجت نباشد . سخن در اينكه شب و روز كدام يك زودتر خلق شد و آغاز خلقت آفتاب و ماه كه زمانها را بدان شناسند : گفتيم كه مخلوق خدا عز و جل پيش از خلقت وقت و زمان چه بود و معلوم داشتيم كه وقت و زمان ساعتهاى شب و روز است ، يعنى مسير آفتاب و ماه در مراحل فلك . اكنون بگوييم كه شب زودتر خلق شد يا روز ؟ كه در اين باب اهل نظر را اختلاف است . بعضى گفتهاند خدا عز و جل شب را پيش از روز آفريد و بر گفتار خويش دليل آوردهاند كه چون خورشيد غروب كند و نور آن برود تاريكى شب هجوم آرد پس مسلم است كه نور بر شب وارد است و شب اگر به روز نرود همچنان بباشد